فروشگاه تخصصی فروش فایل ها و تحقیقات دانشجویی و قطعه کدهای برنامه نویسی و ویدیو های آموزشی

دسته بندی محصولات

محبوبترین محصولات

اطلاعیه فروشگاه

توجه : به لطف خداوند متعادل و تلاش مضاعف و پشتیبانی خوب فایل سل سایت پارس هم اکنون به رتبه 12 در فایل سل دست پیدا کرده است توجه : دانشجویان و افرادی که قصد خرید دارند و ایمیل ندارند برای خرید میتوانند ایمیل مدیر فروشگاه را به آدرس moradi.infomail@gmail.com وارد کنند و با این ایمیل و شماره تلفن خودتون اقدام به خرید کنید و در صورت مشکل میتوانید با شماره پشتیبانی فروشگاه در تلگرام با شماره 09398634021 ارتباط برقرار کنید

تحقیق درباره ارزيابي ريسک محيط‌زيست طرح توسعه راه‌آهن غرب کشور

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 16

 

پژوهش‌های محیط‌زیست، سال 5، شماره 9، بهار و تابستان 1393، از صفحه 87 تا 102

ارزيابي ريسک محيط‌زيست طرح توسعه راه‌آهن غرب کشور

به روش تلفیقی تصميم‌گيري چند معياره و YAPP

چکيده

ارزيابي ريسک محیط‌زیست، فرايند تعيين کميت وکيفيت ريسک به‌وسيله تحليل خطرات بالقوه در پروژه با در نظر گرفتن حساسيت يا آسيب‌پذيري محيط پيراموني است. هدف اصلي در اين تحقيق، تعيين معيارها و تخمين ريسک محيط‌زيستي خطوط ريلي با استفاده از تلفيق روش تصميم‌گيري چند معياره و روش ارزیابی ریسک اکولوژیکی با تکنیک YAPP مي‌باشد. به همين منظور در این مطالعه، راه‌آهن غرب کشور (مسير سمنگان- کرمانشاه- خسروي) به طول تقريبي 582 کيلومتر به مثابه مطالعه موردي انتخاب شد. نرم‌افزارهاي مورد استفاده در اين مطالعه نرم‌افزارExpert Choice به منظور وزن‌دهي به معيارهاي به‌دست آمده با استفاده از نظر کارشناسان و با استعانت از پرسشنامه دلفي و نرم‌افزار Arc GIS 9.3 جهت تولید نقشه‌های احتمال وقوع خطر و شدت اثر مي باشد.

پهنه‌بندي ريسک خط‌آهن غرب کشور مبین آن است که حدود 80 درصد طول مسير از ريسک با سطح کم و ناچيز برخوردار است، کمترین میزان ریسک در کيلومترهاي 155-153 مسير (حوالی شهرستان تويسرکان در استان همدان) و منطقه‌ای در کيلومتر 479 (شهرستان سر پل ذهاب در استان کرمانشاه)می‌باشد. سطح ريسک متوسط در نقاطي حدفاصل کيلومترهاي 80-47 مسير در حوالی شهرستان ملاير در استان همدان و کيلومتر 250-240 حد فاصل شهرستان‌هاي صحنه و هرسين در استان کرمانشاه واقع شده است. مناطقی در کيلومترهاي 485-480 مسير، واقع در محدوده شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه به دلیل استقرار طرح بر روی اراضی با پتانسیل روانگرایی بالا محدوده با ریسک بالا شناخته شدند.

کلیدواژه ها: ارزيابي ريسک محیط‌زیستی، راه‌آهن، فرايند تحليل سلسله مراتبي، سامانه اطلاعات جغرافيايي، روش YAPP، راه‌آهن غرب ايران

*نویسنده‌ مسئول: Email: sajozi@yahoo.com

سرآغاز

ارزيابي ريسـك فرايند برآورد احتمال وقوع يک رويداد (مطلوب يا نامطلوب) و ميزان تاثير آن است. رتبه‌بندي ريسک‌هاي يک پروژه با روش‌هاي مختلف کمي و کيفي قابل انجام است. در ساده‌ترين حالت و در عين حال متداول‌ترين حالت، رتبه ريسک را بر اساس حاصل‌ضرب مقادير شدت در احتمال وقوع به‌دست مي‌آورند (جبل عاملی، 1386).

هدف اين تحقيق، شناخت مخاطرات زيان‌بار محيط‌زيستي در مرحله ساختماني طرح‌هاي توسعه خطوط راه‌آهن، مکاندار نمودن آن‌ها و در نهايت، ارزيابي ريسک محيط‌زيستي با استفاده از روش تلفيقي فرايند تحليل سلسله‌مراتبي (AHP) و روش ارزیابی ریسک اکولوژکی با استفاده از تکنیک YAPP است. در این تحقیق، به مثابه مطالعه موردي راه‌آهن غرب کشور انتخاب شد.

در زمينه ارزيابي ريسک مطالعات گوناگوني در سطح جهان و ايران انجام شده است. به طور نمونه، در تحقيقي تحت عنوان ارزيابي ريسک خط‌آهن پژوهشگران دانشگاه شانگهاي شاخص‌هايي مثل وجود برف، خشکي، زمين‌لرزه و عوامل انساني را جهت ارزيابي مدنظر قرار دادند. نتيجه اين مطالعه، حاکي از تأثيرگذاري غالب عوامل طبيعي نسبت به عوامل انساني بر روي سطح ريسک پروژه بوده است (Wei & Luxin, 2007).

هلر و همکارانش در سال 2006، به تشریح چگونگي کاربرد روش تصميم‌گيري چند معياره در ارزيابي ريسک پروژه‌های طولی پرداخته‌اند. این محققان براي نمونه 4 گزينه مسيريابي به منظور ايجاد جاده جهت حمل و نقل مواد زاید خطرناک را در نظر گرفتند. در این مطالعه به منظور انتخاب بهترين و مناسب‌ترين گزينه احداث راه از روش فرايند تحليل سلسله‌مراتبي استفاده شده ‌است (Stephen, 2006).

همچنين بكر و شانگ در سال 2008، روشي با استفاده از روش فازي و AHPجهت ارزيابي ريسک راه‌آهن پيشنهاد داده‌اند. ایشان به علت عدم وجود قطعيت در بسياري از داده‌ها و کمي نبودن آن‌ها ترکيب روش FRA و FAHP براي برآورد ريسک مناسب تشخیص دادند (Shuang & Baker, 2008).

از ديگر مطالعات انجام شده در اين زمينه مي‌توان به مقاله‌ای تحت عنوان ارزيابي ريسک وعدم قطعيت در پروژه‌هاي بزرگراهی کشور چين به‌وسيله روش AHPاشاره نمود. كه پس از تعيين گزينه‌هاي ريسک و طراحي ساختار سلسله‌مراتبي، کار وزن‌دهی عوامل شدت اثر و احتمال وقوع ریسک به روش بردار ویژه انجام‌شد (Tarek & Amer, 2008).

در خصوص مطالعات انجام شده در داخل کشور نیز مي‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

بررسي نقش ارزيابي ريسک حوادث غيرمترقبه در مهندسي طرح‌هاي حمل و نقل شهري به منظور ارتقاي عملکرد در شرايط اضطرار كه ضمن بررسي ريسک‌های ناشي از حوادث غير مترقبه بر شبکه حمل و نقل ،ارزش طرح‌هاي شبکه حمل و نقل مورد بررسي و تحليل قرار گرفته‌ است (گيوه‌چی، 1385).

در مقاله مقايسه تطبيقي ارزيابي مخاطرات محیط‌زیستی طرح‌های توسعه مترو در ايران به مقايسه معيارهاي عمده و نحوه ارزيابي آن‌ها پرداخته ‌است (قيومي‌نيا، 1386).

بررسي سابقه استفاده از روش تحليل سلسله‌مراتبي (AHP) در ازريابي ريسک نشان مي‌دهد: اين روش به تنهايي يا توأم با روش‌هاي ديگر براي ارزيابي ريسک مورد استفاده قرار گرفته ‌است. در انتخاب روش مناسب بايد توجه داشت که عوامل مختلفي از جمله ميزان داده‌ها و اطلاعات مورد نياز، پيچيدگي فرايند مورد سنجش، قابليت دسترسي به اطلاعات پایه و تخصص‌های مورد نياز، نقش مهمي ايفا مي‌کنند (منوري، 1384).

مواد و روش‌ها

مسير سمنگان- كرمانشاه- خسروي که به نام مسیر راه‌آهن غرب کشور نیز شناخته می‌شود، به طول تقريبي 582 كيلومتر از ايستگاه شازند در استان مركزي شروع و پس از عبور از شهرستان ملاير در استان همدان به نحوي كه قادر به پوشش شهرستان‌هاي تويسركان و نهاوند باشد، به استان كرمانشاه وارد می‌شود و پس از عبور از شهرستان‌هاي كنگاور، صحنه، هرسين، كرمانشاه، اسلام‌آباد غرب، ‌گيلان‌غرب و قصرشيرين به مرز خسروي مي‌رسد. نقشه (1)، مسير راه‌آهن غرب را نشان مي‌دهد. پر جمعيت‌ترين شهر در محدوه مطالعاتي، شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه با 967196نفرجمعيت مي‌باشد(مرکز آمار ایران، 1385). بلندترين نقطه در محدوده مطالعاتی دارای ارتفاع 2144 متر و پست‌ترين نقطه 254 متر و ارتفاع متوسط در محدودة مطالعاتي 1200 متر مي‌باشد (مهندسین مشاور سبز اندیش پایش، 1385). در مسير راه‌آهن سمنگان- كرمانشاه- خسروي، 25 ايستگاه در نظر گرفته شده است كه قطعه اول آن (محور شازند- سمنگان) شامل 12 ايستگاه مي‌باشد همچنين، در قطعه دوم (مسير سمنگان- کرمانشاه) حدود 10 پل تقاطعي با محورهاي اصلي (راه‌هاي اصلي و اتوبان) و 13 پل بزرگ رودخانه‌اي و دره‌اي در مسير سمنگان- کرمانشاه و 32 پل در قطعه سوم، مسير كرمانشاه- خسروي در نظر گرفته شده است. در مسير كرمانشاه- خسروي حدود 5/91 كيلومتر مسير راه‌آهن از مناطق كوهستاني عبور مي‌نمايد بنابراين، احداث 17 تونل با طولي در حدود 16 كيلومتر پیش‌بینی شده ‌است (مهندسین مشاور سبز اندیش پایش، 1385).

نقشه (1): موقعیت عمومی راه آهن غرب کشور

در مسير سمنگان- كرمانشاه همچنین 9 تونل به طول تقریبی 8100 متر (در محدوده مورد مطالعه حدود 1/24 كيلومتر) پیش‌بینی شده است.

در اين مطالعه، ابتدا به جمع‌آوري اطلاعات پايه مرتبط با پروژه که در برگيرنده ويژگي‌هاي فني راه‌آهن غرب کشور و شناخت ويژگي‌هاي محيط‌زيست تحت تاثير پروژه مي‌باشد، پرداخته شد. سپس مخاطرات احتمالي و عوامل مولد ريسک محیط‌زیستی از طريق بررسي فعاليت‌هاي پروژه و تعيين نقاط حساس از منظر عوامل اکولوژيکي، پتانسيل‌هاي طبيعي منطقه، تقاطع‌ها، جمعيت تحت تأثير و... شناسايي شدند. به موازات اين مطالعات نسبت به تعيين عمق و محدوده ريسک محيط‌زيستي با توجه به عوارض طبيعي و انسان‌ساخت (آبراهه‌ها، خطوط تراز، راه‌هاي ارتباطي و ...)، اقدام شد. تولید نقشه‌هاي پايه با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS 9.3 در مقیاس 250000 :1 تحت قالب سیستم مختصات UTMصورت گرفت.

جهت ارزیابی ریسک اکولوژیکی از روش YAPP استفـاده شـد.

لوژين و وي در سال 2007 از این روش نخستین بار در تعیین مسیر بهینه بزرگراه‌ها با تاکید بر ملاحظات اکولوژیکی استفاده‌کردند (Sarkis & Talluri, 2004). این محققان بدین‌صورت نتیجه گرفتند که صدمات محیط‌زیستی ناشی از احداث جاده‌هاي دارای همبستگی مثبتی با طول آن می‌باشد. ایشان ابتدا زمین مورد نظر جهت ایجاد پروژه‌های در دست اجرا را طبقه‌بندی نمودند و روشی بر مبنای امتیازدهی ایجاد کردند. بدین‌صورت که امتیاز مربوط به صدمات اکولوژیکی هر بخش را در طول مسیر تحت بررسی ضرب کردند (Wun, 2004). در این پژوهش نیز از روش اصلاح شده YAPP، برای رتبه‌بندی ریسک‌های اکولوژیکی مسیر راه‌آهن غرب کشور استفاده شد. بدین منظور در گام نخست با استفاده از داده‌های مربوط به هر یک از قطعات و نظر کارشناسان در این زمینه، کار رتبه‌بندی زیستگاه‌های موجود در امتداد هر یک از قطعات سه گانه مسیرصورت گرفت و درجه اهمیت هر یک از زیستگاه‌ها مشخص شد. در نمره‌دهی این روش، از بازه عددی 1 تا 10 استفاده شد. عدد 10 به زیستگاهی تعلق گرفت که دارای بالاترین درجه اهمیت بود. همچنین در نمره دهی زیستگاه‌ها با توجه به ارزش نسبی هر یک از طریق مراجعه به آرای منتج از روش دلفی کار اولویت‌بندی انجام شد. در این پژوهش، معرفی و انتخاب معیارهای مؤثر با استفاده از روش دلفی انجام گرفت. این مهم، از طریق طرح‌ریزی پرسشنامه انجام شد. کار تنظیم پرسشنامه‌ها توسط تیم‌ اجرایی و با در نظر گرفتن مطالعات گذشته‌نگر، مشاهدات و اندازه‌گیری‌های انجام‌ شده درسطح حوضه مورد‌ مطالعه و محدودیت‌های معرفی شده انجام‌ پذیرفت. در تکمیل پرسشنامه‌ها، گروهی از کارشناسان و متخصصان رشته‌های محیط‌زیست، زمین‌شناسی و مورفولوژی، مهندسی سازه و گرایش‌های مختلف زیست‌شناسی مشارکت داشتند. جامعه آماری بر پایه رابطه «کوکران»، 30 نفر تعیین شد. این عدد با احتساب ضريب اطمينان 90 و خطاي 3 درصد، از رابطه (1) محاسبه شد:

رابطه (1):

n= = = 29/95

در این رابطه:

= tضریب اطمینان ،= d خطای مطالعه بر حسب درصد ،

= s2واریانس

پس از تکمیل پرسشنامه‌های سری اول با رعایت اصل تصادفی بودن، کار تکمیل مجدد پرسشنامه‌ها توسط گروه دلفی انجام ‌پذیرفت. پس از تکمیل پرسشنامه‌ها، کار تجزیه و تحلیل آن‌ها با استفاده از نرم‌افزار EXCEL انجام‌ شد.

در ادامه اجرای روش YAPP در گام دوم درجه اهمیت معیارهای حاصل شده از مرحله اول، در طول هر یک از زیستگاه‌ها ضرب شد (رابطه 2). به هریک از ضرایب حاصله در این قسمت اهمیت نسبی اکولوژیکی برای هر زیستگاه گفته می‌شود و جمع‌کل این مقادیر شاخص آثار اکولوژیکی برای هر مسیر را مشخص می‌سازد.

رابطه (2):

ERIi: اهمیت نسبی اکولوژیکی

HIVi: اهمیت نسبی هر زیستگاه

LCHi: طول هر زیستگاه در مسیر

هر چه مقدار شاخص آثار اکولوژیکی برای مسیر کمتر باشد، از نقطه نظر ارزیابی اکولوژیکی آن مسیر ترجیح داده می‌شود.

به منظور ارزیابی ریسک محیط‌زیستی راه‌آهن غرب کشور موارد

زیر برای هر یک از قطعات مفروض است:

الف) امکان آسیب رساندن به خطوط ریلی از سوی مردم محلی به صورت عمدی یا غیرعمد، با افزایش تراکم جمعیت بالا می‌رود.

ب) فعالیت‌های کشاورزی در طول مسیر احتمال وقوع ریسک را افزایش می‌دهد.

ج) هر چه طول مسیر بیشتر شده و نقاط عطف یا شکست در طول خط‌آهن بیشتر باشد، امکان بروز سوانح بالاتر خواهد رفت.

د) هر چه از نقطه‌نظر زمین‌شناسی با اراضی هموارتری روبه‌رو باشیم، احتمال بروز سوانح کاهش خواهدیافت.

با توجه به چهار ویژگی مطرح شده، شاخص‌های زیر برای محاسبه ریسک بروز سوانح در نظر گرفته‌شد.

:رابطه (3)

به‌طوری‌که :

LRn: ریسک مربوط به طول خط‌آهن و زمین مورد استفاده برای ساخت قطعه n

WRPn: ریسک مربوط به تراکم جمعیت و تعداد نقاط سکونت‌گاهی موجود در قطعه n

TRn: ریسک مربوط به وضعیت زمین‌شناسی منطقه و نقاط شکست در قطعه n

LRn از رابطه (4) محاسبه می‌شود. به‌طوری‌که، Ln طول قطعه n، LL طول بلندترین قطعه مسیر و LAn طول آن قسمت از مسیر است که از زمین‌های کشاورزی عبور می‌کند.

:رابطه(4)

WRPn نیز از طریق رابطه (5) محاسبه می‌شود. به‌طوری که، RPn ریسک مربوط به تراکم جمعیت در قطعه n و RPH بالاترین میزان ریسک جمعیت بین هر سه قطعه است.

:رابطه(5)


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 11,000 تومان
عملیات پرداخت با همکاری بانک انجام می شود

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
1_1024391_7426.zip2.2 MB





نظرسنجی

کدام نوع از فایل های زیر مورد نیاز شماست